Grajmy z Witkacym - Krzysztof Miklaszewski

Przeczytaj także:
- Plakat "Gramy z witkacym"
- Program "Gramy z witkacym"
- Witkacy - śmierć jako świadomość duszy - Rafał Zięba
- Witkacy w Teatrze Świata XXI wieku - Stanisław Zacharkiewicz
- Witkacy w Teatrze Przestrzeni Serca - Andrzej Maria Marczewski
- Kłopoty z Witkacym - Krzysztof Miklaszewski

Krzysztof Miklaszewski
GRAMY Z WITKACYM!

To hasło - okrzyk Tadeusza Kantora, który we wszystkich swoich spektaklach przed rokiem 1975 posiłkował się obficie tekstem dramatów Witkacego - przyświeca również moim warsztatom lubelsko- kazimierskim końca sierpnia 2010 (16 - 29.VIII. Lublin - Kazimierz Dolny nad Wisłą).

W przeciwieństwie jednak do „młodych zdolnych harcowników” polskiego teatru nie oznacza to ani niekontrolowanej zabawy językiem ani demontażu formy.

Język Witkacego, słusznie określony przez najwybitniejszego badacza jego życia i twórczości - Janusza Deglera mianem volapuku to świadoma i perfidna mieszanka „stylu dysputy filozoficznej z gwarą”,” salonowej konwencji z żargonem „ czy „wywodów teoretycznych z grubiańskimi przekleństwami”. Ale ten wspaniały teatralny materiał rzucony na żer niekontrolowanej zabawy nie tylko traci całe wyrafinowanie zakodowanej w nim gry, osiadając zbyt często w polskim teatrze początku wieku XXI na znaczeniowej „mieliźnie”, ale - co gorsza - zaprzecza tym samym odkryciom S.I.Witkiewicza.

Podobną, „niedźwiedzią przysługę” robią sztukom Witkacego, przenikliwie nazwanym przez Jana Błońskiego „ dramaturgią wewnętrznych motywacji”, nieopierzeni dowcipnisie - inscenizatorzy kojarząc „sabotaż pospolitości” (tak zdefiniował strukturalną zasadę oddziaływania Michał Paweł Markowski) z „demontażem formy”. A to jest „cios poniżej pasa”, jeśli pamięta się (a pamiętać trzeba) jaką wagę przywiązywał do swoich rozwiązań teoretycznych Stanisław Ignacy Witkiewicz. On - prawdziwy awangardzista - wiedział, że powierzchowne i nieprzemyślane „eksperymenty tylko sztuce szkodzą”. Dlatego przestrzegał: ” W sztuce nie można próbować - musi się tworzyć.”

Reasumując: GRAJĄC Z WITKACYM,TRZEBA SIĘ W NIEGO WSŁUCHIWAĆ. I dalej: O EFEKCIE TEJ ROZGRYWKI ZADECYDUJE NIE INSCENIZATOR - TYLKO AKTOR. ON BOWIEM, I TYLKO ON, W SWOIM CIELESNYM BYTOWANIU I W SWOJEJ PSYCHICZNEJ EGZYSTENCJI MOŻE WZIĄĆ NA SIEBIE CIĘŻAR TEJ GRY.

Stąd też pomysł warsztatu aktorskiego, który posiłkując się bardzo „gęstym” (fabularnie i filozoficznie) tekstem sztuki Witkacego „NADOBNISIE I KOCZKODANY”, przygotuje jego uczestników do:

1. znalezienia aktorskich środków na realizację jednego z marzeń Witkacego, który szansy na Czystą Formę w Teatrze upatrywał w nanizywaną na spektakl przez sceniczne działania SIEĆ NAPIĘĆ MIĘDZYKIERUNKOWYCH;
2. wypracowania metod kontaktu z widzem, by zaprzeczyć i skompromitować powierzchowne i płaskie założenia PARTYCYPACJI WIDZA W SPEKTAKLU
3. zastosowania całego sztafażu ćwiczeń wynikających z opracowanej przez K. Miklaszewskiego NOWEJ METODY, która skupia się wokół 6 problemów:
   1. KONCENTRACJI
   2. POCZUCIA FORMY
   3. PRZYSWOJENIA MECHANIZACJI ZACHOWAŃ (jako wariantu gry antypsychologicznej)
   4. ODCZUCIA KONTEKSTU DZIAŁAŃ zarówno MIEJSCA (przestrzeń jak i LUDZI (partner, ansambl, widz)
   5. ZNAJDOWANIA SWEGO WŁASNEGO RYTMU
   6. KSZTAŁTOWANIA SIEBIE JAKO AKTORA przez analogię z kondycją ... ZMARŁEGO
4. konfrontacji aktorów - amatorów, wywodzących się spośród młodzieży szkolnej Lublina z profesjonalistami

Korzyść z takiej GRY Z WITKACYM ma być obopólna: dla uczestników oznaczać ma odkrywanie aktorskich możliwości tekstu Witkacego, zaś z dla autora „Szewców” i „Matki” zerwania „gęby Błazeństwa”, którą przyprawia mu ostatnio skutecznie nieszczęsny, wesołkowaty Teatr Rodaków.